Ik herinner mij nog heel goed het moment waarop ik mij bewust werd van de manier waarop ik de was ophing. Ik voelde plots mijn strakke schouders, de gejaagdheid, ik zag de wasknijpers steeds weer tot mijn grote ergernis op de grond vallen en onder de kast rollen, ik zag hoe ik met een grom en stijve kaken de mouwen van een blouse uit een innige verstrengeling met een badhanddoek probeerde te trekken, en ik voelde mijn nekspieren stijf staan. Wat ben ik in godsnaam aan het doen, dacht ik. Kan dit ook anders? Kan dit ook rustig en plezierig. Kan dit ook gewoon relaxed, ontspannen?
En ja, dat kon. Ik hoefde er alleen maar wat voor te vertragen en het hielp me ook als ik mijn aandacht bij het ophangen van de was bracht, en niet bij de vergadering die bijna startte, of bij de wereldberoemde boodschappenlijst die aan de binnenmuur van mijn hoofd hing.
Ik deel dit moment regelmatig als ik lesgeef. Ook in een les Somatics of somatische yoga vertragen we intentioneel. Alle bewegingen blijven klein en worden langzaam en vloeiend verkend, en ik durf te zeggen dat er vaak een collectieve ontspanning door de zaal gaat als we klaar zijn. Je zou zelfs kunnen denken dat we al dat vertragen doen om ontspannen te geraken. Om onnodige spierspanning te laten gaan. Dat de les helpt om ook de rest van de dag lekker ontspannen door te kunnen brengen.
Dat het gaat om ontspannen geraken omdat we te vaak in een overspannen modus zitten.
Het was een wel heel geestig moment toen Ivo Mertens, een van onze docenten in het eerste segment van de Feldenkrais Opleiding in Aurillac (FR), ons vandaag nog eens op het hart drukte dat we als Feldenkrais Practitioners in spe niet geïnteresseerd zijn in ontspanning.
We vertragen, we liggen een aanzienlijk deel van de tijd over de grond te rollen, we zoeken plezier op in het bewegen en we blijven weg van pijn en al te veel inspanning, maar:
“We are not interested in relaxation.”
Waar we wèl in zijn geïnteresseerd in een Feldenkraisles (en ook in een Somatics les), is het creëren van omstandigheden waarin onze hersenen en ons zenuwstelsel kunnen leren. En het kalmeren van het zenuwstelsel kàn hierin een eerste stap zijn. Vertragen en langzaam bewegen kùnnen behulpzaam zijn, maar ze zijn vooral bedoeld voor het creëren van de juiste leer-condities.
(Een directe relatie tussen langzaam bewegen en ontspannen is er volgens mij ook niet. Er zijn wel eens mensen vertrokken uit een Somatics les die ik gaf, omdat ze helemaal gestresseerd raakten van al dat langzame gedoe. Zij hadden juist wat meer actie nodig om uit hun hoofd te kunnen geraken.)
Een les in Somatics of Feldenkrais ATM heeft dus niet als doel om rustig en vloeiend door het leven te bewegen. Om in uiterste vertraging de uien te snijden en de komijnzaad mindful in de vijzel te verbrijzelen, de vloer te dweilen, of de vierdaagse te lopen. Of de was in slow motion op te hangen. De lessen hebben niet als doel om langzamer te gaan leven. De lessen hebben als doel om omstandigheden te creëren die optimaal zijn voor de hersenen en het zenuwstelsel om te leren. Via beweging.
Zodat je de dingen die je graag doet in het leven, beter kunt doen. Zodat ze gemakkelijker gaan.
Het leren, faciliteren we door te vertragen, en ook door het verkennen van variaties in de beweging (bijvoorbeeld je voeten op heupbreedte, je voeten tegen elkaar en je voeten wijder dan heupbreedte), door het organiseren van restricties (iets fixeren zodat het niet mee kan doen), door de beweging in je imaginatie te verkennen en door alleen dat allereerste moment van de beweging uit te nodigen. Steeds met de intentie om het met minder inspanning te doen.
Een beweging die we verkennen in een ATM-les, bijvoorbeeld het van liggen op je rug rollen naar zitten, kan dan licht, helder en simpel gaan voelen, met daarin een gevoel van agency. Alsof je ieder deel, ieder moment van de beweging zelf aanstuurt. Je voelt autonomie, regie. Je zou op ieder moment in de rol kunnen stoppen. De beweging voelt plezierig, vanuit dat gevoel van agency ervaar je dat je heel veel andere kanten op kunt. Je hebt plots meer mogelijkheden, je opties zijn uitgebreid. En dat kan voor een gevoel van ontspanning zorgen. Maar we doen het er niet voor, voor die ontspanning.
Het mooie vind ik zelf dat de lessen in Somatics en ATM mij meer lichaamsbewustzijn geven in de activiteiten van alledag, in de dingen die ik graag doe. En het bevalt me zeer goed om ook in die activiteiten wat meer “ease in effort” te ervaren. Er is duidelijk een relatie tussen die alledaagse activiteiten en wat we in de lessen onderzoeken. Skeeleren, yoga, tuinieren, vogels kijken, ommetjes lopen, bergwandelen, fietsen, kamperen, en óók de was op hangen, het gaat allemaal gemakkelijker. En natuurlijk is het een uiterst plezierige bijvangst dat er minder wasknijpers ver onder de kast verdwijnen.
Al zou ik op de mat kunnen gaan verkennen hoe ik soepel als een kat in een spiralende draai mijzelf naar de grond kan brengen in een gecontroleerde val zodat ik met een zwier van mijn arm en een reiken en grijpen van mijn vingers, duim en wijsvinger, precies die wasknijper beet pak die helemaal tegen de muur onder kast de ligt en deze in dezelfde beweging terug in het bakje deponeer. Het bakje dat op de wasmachine staat.
Enfin. Dat is iets voor in het vierde jaar wellicht.
Reactie schrijven